Η Μονή Οδηγητρίας είναι ανδρική μονή που βρίσκεται σε οχυρή θέση των Αστερουσίων Ορέων, σε υψόμετρο 250m. Η μονή είναι προσβάσιμη μέσω του χωριού Σίβα της [[http://www.cretanbeaches.com/hrisimes-plirοfοries/Οrοpedia-kai-pediades/pediada-messara/|Μεσσαράς]]. Το μοναστήρι είναι από τα ιστορικότερα στην Κρήτη και διαθέτει μια τεράστια περιουσία, με πολλά παρεκκλήσια και τεράστιες εκτάσεις γης στα Αστερούσια Όρη. Τα Αστερούσια Όρη ήταν ίσως η σημαντικότερη κοιτίδα του ασκητισμού στην Κρήτη, με κέντρα το [[http://www.cretanbeaches.com/faraggia/faraggia-irakleiοy/agiofarago/|Αγιοφάραγγο]] και το [[http://www.cretanbeaches.com/faraggia/faraggia-irakleiοy/faragi-martsalo/|Μάρτσαλο]], , τα οποία ανήκουν στη μονή. Γι’ αυτό και λέγονται από πολλούς ως το Άγιον Όρος της Κρήτης, όπως βέβαια και η περιοχή του Μιραμπέλου με τις πολυάριθμες μονές της. Στην ανάπτυξη της τόσο έντονης μοναστικής παράδοσης συνέβαλε η ιστορία του Αποστόλου Παύλου, που λέγεται ότι κατά το ταξίδι του προς τη Ρώμη σταμάτησε σε αυτή την περιοχή των Αστερουσίων. Σε αυτόν τον ιερό τόπο λοιπόν, κτίστηκε τον 14ο αιώνα η μονή Οδηγήτριας. Το όνομα της σχετίζεται πιθανότατα με κάποιο αντίγραφο της περίφημης εικόνας της Μονής Οδηγών της Κωνσταντινούπολης, η οποία αποδίδεται στον Ευαγγελιστή Λουκά και είναι από τις πιο αγαπητές και θαυματουργές εικόνες στο Βυζάντιο. Η μονή ήταν κτισμένη με φρουριακή αρχιτεκτονική και μέρος του τείχους της είναι ορατό ακόμη και σήμερα. Τα κτίρια του συγκροτήματος έχουν ως κέντρο τους το δίκλιτο καθολικό της μονής, που είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου και στους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Υπήρχε και τρίτο κλίτος, αφιερωμένο στον Άγιο Φανούριο, αλλά έχει κατεδαφιστεί. Κοντά στην είσοδο του περίβολου βρίσκεται ο θρυλικός Πύργος του Ξωπατέρα με την σπουδαία ιστορία του. Επίσης, στο συγκρότημα θα δείτε το φουρνόσπιτο, το ελαιοτριβείο, το πατητήρι, τις αποθήκες, το τυροκέλι (κελάρι για τυριά), ένα πηγάδι, τον ξενώνα (παλιό ηγουμενείο), το ηγουμενείο με τη βιβλιοθήκη, τα κελιά των μοναχών, αλλά και τους τάφους των πατέρων της μονής.
Ο Ιδρυτής και το Όνομα της Ι.Μονής:
Σύμφωνα με την παράδοση, η Μονή ιδρύθηκε από μια γυναίκα που κατοικούσε στην περιοχή Λειβαδιώτη κοντά στο χωριό Πόμπια. Καταγόταν από πλούσια οικογένεια και είχε μια κόρη. Μετά το θάνατο του άνδρα της πέθανε ξαφνικά και η κόρη της την ημέρα των αρραβωνιάζονταν. Η μητέρα εγκατέλειψε το σπίτι της παρακαλώντας την Παναγία να την οδηγήσει. Η Παναγία με κάποιο σημείο της υπέδειξε να αναστηλώσει το κατεστραμμένο μοναστήρι και να γίνει μοναχή. Πράγματι, διέθεσε όλη την περιουσία της και έκτισε ένα μεγάλο γυναικείο μοναστήρι, το οποίο ονόμασε Οδηγήτρια.Τα κτήματά της τα δώρισε όλα στο μοναστήρι και η ίδια εγκαταστάθηκε σε αυτό με το όνομα Μάρθα. Το όνομα της μνημονεύεται μέχρι σήμερα στις λειτουργίες που γίνονται στη Μονή.
Σύμφωνα με άλλη ιστορική εκδοχή, το όνομα της Μονής Οδηγήτριας σχετίζεται με κάποιο αντίγραφο της περίφημης εικόνας της Μονής Οδηγών της Κωνσταντινούπολης, η οποία αποδίδεται στον Ευαγγελιστή Λουκά και είναι από τις πιο αγαπητές και θαυματουργές εικόνες στο Βυζάντιο.
Η σημερινή κατάσταση της Ι. Μονής:
Η Μονή συνεχίζει να λειτουργεί με μοναχούς. Από το 1989 αρχίζει να εκδηλώνεται το ενδιαφέρον του δασαρχείου για την προστασία της περιοχής, με δενδροφυτεύσεις και εκτεταμένες περιφράξεις τόσο στα κτήματα του μοναστηριού όσο και στο χώρο του μοναστηριού, ώστε να προστατευτεί από τις καταστροφές που προκαλούσαν τα ζώα. Λίγο αργότερα ξεκίνησε μια ευρύτατη προσπάθεια αναστήλωσης του μοναστηριού και των μνημείων του, με χρηματοδότηση των ΜΟΠ Κρήτης και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Οι βασικοί πόροι προέρχονται από τα εισοδήματα του μοναστηριού και τη βοήθεια των κατοίκων της περιοχής. Στη Μονή Οδηγήτριας εγκαταβιούν σήμερα δύο μοναχοί: ο Ιερομόναχος και Ηγούμενος του μοναστηριού Παρθένιος Βουλγαράκης και ο Ιερομόναχος Ευτυχιανός Σηφάκης.
Βαγγελιώ Καργάκη
Ο Πύργος του Ξωπατέρα και η ιστορία του στη Μονή:
Ο Ξωπατέρας ή Ξώπαπας (Ιωάννης Μαρκάκης από τα Μανουσιανά) υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες επαναστατικές φυσιογνωμίες της Κρήτης. Η ύπαρξη του συνδέθηκε στενά με την Μονή Οδηγήτριας, κοντά στον Σίβα Μεσσαράς. Όταν ήταν μικρός ο Ιωάννης Μαρκάκης έγινε μοναχός και ονομάστηκε Ιωάσαφ. Ήταν όμως ανήσυχη και δραστήρια φύση και δεν τον κάλυπτε η αφιέρωση στο Θεό. Δεν το άφηναν ανεπηρέαστο τα μεγάλα προβλήματα της εποχής. Η δουλεία, η καταπίεση τωνομοεθνών του και τα ανθρώπινα πάθη χάραξαν την ζωή του. Ήρθε σε αντίθεση με τους Τούρκους, γιατί σκότωσε έναν Οθωμανό που τόλμησε να προσβάλει την τιμή και της αξιοπρέπεια της οικογένειας του. Αυτό ήταν αιτία να τεθεί σε αργία από τον μητροπολίτη του. Σε αυτό βέβαια συνετέλεσε και η ανάμειξη του με τα εγκόσμια και ο γάμος του με μια όμορφη συγχωριανή του με την οποία απέκτησε παιδί. Επίσης έγινε χαΐνης (αντάρτης) και μαζί με άλλους χαΐνηδες, σκορπούσαν τον θάνατο στους Τούρκους.Μετά την καθαίρεση του, αν και δεν είχε δικαιώματα στη μονή, έκτισε έναν πύργο στη βορειοδυτική της γωνία, τον οποίο κατέστησε ορμητήριο κατά των Τούρκων. Στον πύργο αυτόν εγκλωβίστηκε θεληματικά τον Φεβρουάριο του 1828 ή 1829, όταν πολιορκήθηκε από πολυάριθμο τούρκικο στρατό. Έδιωξε τότε όλους τους επαναστάτες που τον συνόδευαν (Κόρακας, Κορνάρος, Σκουντής, παπά Μιχάλης από τον Σίβα) κι έμεινε με τον ανηψιό του Τρουλλινό και τον Βλατάκη από τις Μέλαμπες, καθώς και δύο γυναίκες, την αδελφή του και τη γυναίκα του με το παιδί τους. Εκτός από αυτού τους πέντε, έμειναν στην μονή και πολέμησαν από τα κελιά τους οι πέντε μοναχοί της μονής, μέχρι που σκοτώθηκαν.Κατά τον Κριτοβουλίδη 800 Τούρκοι, (3000 κατ’άλλους) κύκλωσαν τη μονή και την πολιόρκησαν στενά. Τρία μερόνυχτα κράτησε η μάχη. Οι Τούρκοι έκαναν απανωτές επιθέσεις κατά του πύργου, αλλά ο Ξωπατέρας σκορπούσε σε αυτούς το θάνατο χωρίς έλεος. Τη δεύτερη μέρα οι Τούρκοι προσπάθησαν να κάψουν τον πύργο, αλλά ο Ξωπατέρας εκσφενδόνισε 10 κυψέλες με μέλισσες, οι οποίες τους κράτησαν μακριά για μια ολόκληρη μέρα. Ύστερα σκοτώθηκαν όλοι, εκτός από τον ίδιο και την αδερφή του, που του γέμιζε το όπλο. Τελικά οι εχθροί έβαλαν φωτιά την τρίτη μέρα.Η αδερφή του πέθανε από ασφυξία, ενώ ο ίδιος κατέβηκε στην πόρτα με την πιστόλα στο χέρι και πυροβολούσε συνεχώς. Όταν τα πολεμοφόδια του εξαντλήθηκαν, πέταξε το πιστόλι και το χαϊμαλί του στη φωτιά. Πήρε το μαχαίρι του, άνοιξε την πόρτα και σαν σίφουνας όρμησε με σπασμένο πόδι κατά των Τούρκων. Οι τρεις πρώτοι που προσπάθησαν να τον συλλάβουν, έπεσαν νεκροί, ενώ οι επόμενοι κατάφεραν να του πάρουν το κεφάλι. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο Ξωπατέρας σκότωσε 30 Τούρκος και τραυμάτισε 15.Σήμερα ο Πύργος στέκεται αγέρωχος κοντά στην είσοδο της Μονής και ο επισκέπτης μπορεί να τον θαυμάσει από κοντά κι από μέσα.
Iερά Μονή Οδηγήτριας:
Η Μονή Οδηγητρίας είναι ανδρική μονή που βρίσκεται σε οχυρή θέση των Αστερουσίων Ορέων, σε υψόμετρο 250m. Η μονή είναι προσβάσιμη μέσω του χωριού Σίβα της [[http://www.cretanbeaches.com/hrisimes-plirοfοries/Οrοpedia-kai-pediades/pediada-messara/|Μεσσαράς]]. Το μοναστήρι είναι από τα ιστορικότερα στην Κρήτη και διαθέτει μια τεράστια περιουσία, με πολλά παρεκκλήσια και τεράστιες εκτάσεις γης στα Αστερούσια Όρη. Τα Αστερούσια Όρη ήταν ίσως η σημαντικότερη κοιτίδα του ασκητισμού στην Κρήτη, με κέντρα το [[http://www.cretanbeaches.com/faraggia/faraggia-irakleiοy/agiofarago/|Αγιοφάραγγο]] και το [[http://www.cretanbeaches.com/faraggia/faraggia-irakleiοy/faragi-martsalo/|Μάρτσαλο]], , τα οποία ανήκουν στη μονή. Γι’ αυτό και λέγονται από πολλούς ως το Άγιον Όρος της Κρήτης, όπως βέβαια και η περιοχή του Μιραμπέλου με τις πολυάριθμες μονές της. Στην ανάπτυξη της τόσο έντονης μοναστικής παράδοσης συνέβαλε η ιστορία του Αποστόλου Παύλου, που λέγεται ότι κατά το ταξίδι του προς τη Ρώμη σταμάτησε σε αυτή την περιοχή των Αστερουσίων. Σε αυτόν τον ιερό τόπο λοιπόν, κτίστηκε τον 14ο αιώνα η μονή Οδηγήτριας. Το όνομα της σχετίζεται πιθανότατα με κάποιο αντίγραφο της περίφημης εικόνας της Μονής Οδηγών της Κωνσταντινούπολης, η οποία αποδίδεται στον Ευαγγελιστή Λουκά και είναι από τις πιο αγαπητές και θαυματουργές εικόνες στο Βυζάντιο. Η μονή ήταν κτισμένη με φρουριακή αρχιτεκτονική και μέρος του τείχους της είναι ορατό ακόμη και σήμερα. Τα κτίρια του συγκροτήματος έχουν ως κέντρο τους το δίκλιτο καθολικό της μονής, που είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου και στους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Υπήρχε και τρίτο κλίτος, αφιερωμένο στον Άγιο Φανούριο, αλλά έχει κατεδαφιστεί. Κοντά στην είσοδο του περίβολου βρίσκεται ο θρυλικός Πύργος του Ξωπατέρα με την σπουδαία ιστορία του. Επίσης, στο συγκρότημα θα δείτε το φουρνόσπιτο, το ελαιοτριβείο, το πατητήρι, τις αποθήκες, το τυροκέλι (κελάρι για τυριά), ένα πηγάδι, τον ξενώνα (παλιό ηγουμενείο), το ηγουμενείο με τη βιβλιοθήκη, τα κελιά των μοναχών, αλλά και τους τάφους των πατέρων της μονής.
Ο Ιδρυτής και το Όνομα της Ι.Μονής:
Σύμφωνα με την παράδοση, η Μονή ιδρύθηκε από μια γυναίκα που κατοικούσε στην περιοχή Λειβαδιώτη κοντά στο χωριό Πόμπια. Καταγόταν από πλούσια οικογένεια και είχε μια κόρη. Μετά το θάνατο του άνδρα της πέθανε ξαφνικά και η κόρη της την ημέρα των αρραβωνιάζονταν. Η μητέρα εγκατέλειψε το σπίτι της παρακαλώντας την Παναγία να την οδηγήσει. Η Παναγία με κάποιο σημείο της υπέδειξε να αναστηλώσει το κατεστραμμένο μοναστήρι και να γίνει μοναχή. Πράγματι, διέθεσε όλη την περιουσία της και έκτισε ένα μεγάλο γυναικείο μοναστήρι, το οποίο ονόμασε Οδηγήτρια.Τα κτήματά της τα δώρισε όλα στο μοναστήρι και η ίδια εγκαταστάθηκε σε αυτό με το όνομα Μάρθα. Το όνομα της μνημονεύεται μέχρι σήμερα στις λειτουργίες που γίνονται στη Μονή.
Σύμφωνα με άλλη ιστορική εκδοχή, το όνομα της Μονής Οδηγήτριας σχετίζεται με κάποιο αντίγραφο της περίφημης εικόνας της Μονής Οδηγών της Κωνσταντινούπολης, η οποία αποδίδεται στον Ευαγγελιστή Λουκά και είναι από τις πιο αγαπητές και θαυματουργές εικόνες στο Βυζάντιο.
Η σημερινή κατάσταση της Ι. Μονής:
Η Μονή συνεχίζει να λειτουργεί με μοναχούς. Από το 1989 αρχίζει να εκδηλώνεται το ενδιαφέρον του δασαρχείου για την προστασία της περιοχής, με δενδροφυτεύσεις και εκτεταμένες περιφράξεις τόσο στα κτήματα του μοναστηριού όσο και στο χώρο του μοναστηριού, ώστε να προστατευτεί από τις καταστροφές που προκαλούσαν τα ζώα. Λίγο αργότερα ξεκίνησε μια ευρύτατη προσπάθεια αναστήλωσης του μοναστηριού και των μνημείων του, με χρηματοδότηση των ΜΟΠ Κρήτης και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Οι βασικοί πόροι προέρχονται από τα εισοδήματα του μοναστηριού και τη βοήθεια των κατοίκων της περιοχής. Στη Μονή Οδηγήτριας εγκαταβιούν σήμερα δύο μοναχοί: ο Ιερομόναχος και Ηγούμενος του μοναστηριού Παρθένιος Βουλγαράκης και ο Ιερομόναχος Ευτυχιανός Σηφάκης.
Βαγγελιώ Καργάκη
Ο Πύργος του Ξωπατέρα και η ιστορία του στη Μονή:
Ο Ξωπατέρας ή Ξώπαπας (Ιωάννης Μαρκάκης από τα Μανουσιανά) υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες επαναστατικές φυσιογνωμίες της Κρήτης. Η ύπαρξη του συνδέθηκε στενά με την Μονή Οδηγήτριας, κοντά στον Σίβα Μεσσαράς. Όταν ήταν μικρός ο Ιωάννης Μαρκάκης έγινε μοναχός και ονομάστηκε Ιωάσαφ. Ήταν όμως ανήσυχη και δραστήρια φύση και δεν τον κάλυπτε η αφιέρωση στο Θεό. Δεν το άφηναν ανεπηρέαστο τα μεγάλα προβλήματα της εποχής. Η δουλεία, η καταπίεση τωνομοεθνών του και τα ανθρώπινα πάθη χάραξαν την ζωή του. Ήρθε σε αντίθεση με τους Τούρκους, γιατί σκότωσε έναν Οθωμανό που τόλμησε να προσβάλει την τιμή και της αξιοπρέπεια της οικογένειας του. Αυτό ήταν αιτία να τεθεί σε αργία από τον μητροπολίτη του. Σε αυτό βέβαια συνετέλεσε και η ανάμειξη του με τα εγκόσμια και ο γάμος του με μια όμορφη συγχωριανή του με την οποία απέκτησε παιδί. Επίσης έγινε χαΐνης (αντάρτης) και μαζί με άλλους χαΐνηδες, σκορπούσαν τον θάνατο στους Τούρκους.Μετά την καθαίρεση του, αν και δεν είχε δικαιώματα στη μονή, έκτισε έναν πύργο στη βορειοδυτική της γωνία, τον οποίο κατέστησε ορμητήριο κατά των Τούρκων. Στον πύργο αυτόν εγκλωβίστηκε θεληματικά τον Φεβρουάριο του 1828 ή 1829, όταν πολιορκήθηκε από πολυάριθμο τούρκικο στρατό. Έδιωξε τότε όλους τους επαναστάτες που τον συνόδευαν (Κόρακας, Κορνάρος, Σκουντής, παπά Μιχάλης από τον Σίβα) κι έμεινε με τον ανηψιό του Τρουλλινό και τον Βλατάκη από τις Μέλαμπες, καθώς και δύο γυναίκες, την αδελφή του και τη γυναίκα του με το παιδί τους. Εκτός από αυτού τους πέντε, έμειναν στην μονή και πολέμησαν από τα κελιά τους οι πέντε μοναχοί της μονής, μέχρι που σκοτώθηκαν.Κατά τον Κριτοβουλίδη 800 Τούρκοι, (3000 κατ’άλλους) κύκλωσαν τη μονή και την πολιόρκησαν στενά. Τρία μερόνυχτα κράτησε η μάχη. Οι Τούρκοι έκαναν απανωτές επιθέσεις κατά του πύργου, αλλά ο Ξωπατέρας σκορπούσε σε αυτούς το θάνατο χωρίς έλεος. Τη δεύτερη μέρα οι Τούρκοι προσπάθησαν να κάψουν τον πύργο, αλλά ο Ξωπατέρας εκσφενδόνισε 10 κυψέλες με μέλισσες, οι οποίες τους κράτησαν μακριά για μια ολόκληρη μέρα. Ύστερα σκοτώθηκαν όλοι, εκτός από τον ίδιο και την αδερφή του, που του γέμιζε το όπλο. Τελικά οι εχθροί έβαλαν φωτιά την τρίτη μέρα.Η αδερφή του πέθανε από ασφυξία, ενώ ο ίδιος κατέβηκε στην πόρτα με την πιστόλα στο χέρι και πυροβολούσε συνεχώς. Όταν τα πολεμοφόδια του εξαντλήθηκαν, πέταξε το πιστόλι και το χαϊμαλί του στη φωτιά. Πήρε το μαχαίρι του, άνοιξε την πόρτα και σαν σίφουνας όρμησε με σπασμένο πόδι κατά των Τούρκων. Οι τρεις πρώτοι που προσπάθησαν να τον συλλάβουν, έπεσαν νεκροί, ενώ οι επόμενοι κατάφεραν να του πάρουν το κεφάλι. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο Ξωπατέρας σκότωσε 30 Τούρκος και τραυμάτισε 15.Σήμερα ο Πύργος στέκεται αγέρωχος κοντά στην είσοδο της Μονής και ο επισκέπτης μπορεί να τον θαυμάσει από κοντά κι από μέσα.